>

Ons eigen geld: LETS

Meest gestelde vragen over LETS

  1. Wat betekent LETS?
  2. Wat is LETS?
  3. Welke namen worden voor LETS gebruikt?
  4. Waarom zouden we in Ecodorp Brabant LETS gebruiken?
  5. Hoe bepalen we de waarde?
  6. Wat hebben we nodig om te starten met een LETS-systeem in Ecodorp Brabant?
  7. Hoe zijn de LETS-kringen ontstaan?
  8. Hoe zijn de LETS-kringen in Nederland ontstaan?
  9. Hoeveel LETS-groepen zijn er in Nederland?
  10. Hoe wordt de administratie bijgehouden?
  1. Wat betekent LETS? De afkorting LETS betekent Local Exchange Trading System of in het Nederlands Lokaal Economisch Transactie Systeem. Andere termen die worden gebruikt zijn ruilnetwerk, vriendendienst of geschenkeconomie. LETS is een alternatief waardesysteem of complementair geldsysteem. Denk bijvoorbeeld aan het teken van yin-yang. De delen zijn tegengesteld en tegelijk aanvullend aan elkaar.
  2. Wat is LETS? LETS is een lokaal, non-profit ruilnetwerk waar goederen en diensten met elkaar geruild kunnen worden, zonder dat daar valuta voor nodig is. Juist de kleinschaligheid maakt het zo aantrekkelijk. Je zou het systeem kunnen vergelijken met een kring van mensen die onderling klussen voor elkaar doet: Janny doet de boekhouding voor Piet, Piet verft het plafond voor Klaas, Klaas poetst het huis van Petra, Petra naait een broek voor Truus, Truus geeft een massage aan Janny. De leden houden via internet, in het Cyclos programma, Vraag en Aanbod en de administratie bij, zodat het hele systeem goed blijft draaien en iedereen diensten kan vragen en geven.
  3. Welke namen worden voor LETS gebruikt? Er zijn behoorlijk grote lokale verschillen. Om te beginnen heeft iedere groep natuurlijk haar eigen lokale munteenheid. In Amsterdam bijvoorbeeld heet het Noppes, in Tilburg Kruikjes en in Eindhoven Talenten. Ook wat die lokale munteenheid waard is, verschilt nogal. In Amsterdam gaan ze er van uit dat één noppes één Euro waard is. In Eindhoven hebben ze zomaar een getal genomen, juist om het goed los te koppelen van de Euro en zeggen ze dat één uur werk 30 Talenten waard is. Dan zijn er ook nogal wat verschillen tussen de diverse LETS-groepen wat filosofie betreft: de ene groep is wat alternatiever dan de andere. Er zijn ook LETS-groepen waar het ene uur werk meer beloond wordt dan het andere.
  4. Waarom zouden we in Ecodorp Brabant LETS gebruiken? In Ecodorp Brabant willen we zo veel mogelijk de lokale economie versterken en kapitaal binnen het dorp houden. We willen activiteiten binnen het dorp stimuleren en liefst dat het gaat ‘stromen’. Voor de gemeenschap is het beter om een dienst of goederen van een buur te kopen dan van een buitenstaander. Zo werk je aan sociale binding en samenhang. We willen af van de rentelast van het bestaande geldsysteem en de groeiverplichting die er uit voortkomt.
  5. Hoe bepalen we de waarde? Er zijn verschillende manieren om mee te rekenen: de euro, kilojoule of tijd. De euro is natuurlijk makkelijk en herkenbaar. Maar de waarde wordt gekoppeld aan een eenheid waar we als ecodorp geen invloed op kunnen uitoefenen. De kilojoule als meeteenheid is eerlijk en sociaal. Nadeel is dat het omslachtig om de waarde uit te rekenen. Bijvoorbeeld wat kost een brood? Hoeveel kost het graan om te laten groeien, oogsten? Dan heb je nog een bakker nodig. Wat kost dat samen? Tijd heeft iedereen of iedereen kan het maken. Nadeel is dat sommige diensten moeilijk te vergelijken zijn. Kost een uur leemstuccen evenveel als een uur breien of kinderopvang?
  6. Wat hebben we nodig om te starten met een LETS-systeem in Ecodorp Brabant? Mensen die in het ecodorp willen komen wonen met geld of tijd of beide. Mensen die zonder inkomen van de ‘buitenwereld’ willen en kunnen leven in het ecodorp. Zonder inkomen is het mogelijk om de basisbehoefte te voorzien in het ecodorp. Binnen het dorp is een LETS systeem. Die verdien je door diensten of goederen aan te bieden. Je kan in de toekomst je LETS inleveren bij het collectief voor wonen, energie, water en voedsel. Er komt een digitaal systeem om vraag en aanbod te registreren.
  7. Hoe zijn de LETS-kringen ontstaan? De term werd in 1982 bedacht door Michael Linton. Deze beheerde samen met zijn vrouw Shirley een tijd lang de Comox Valley LETSystems in Courtenay in de Canadese provincie Brits-Columbia..
  8. Hoe zijn de LETS-kringen in Nederland ontstaan? De bekendste LETS-kring in Nederland is Noppes uit Amsterdam. Noppes startte in 1993 op initiatief van STRO (Strohalm) in Utrecht, dat zich inzet voor een duurzame en eerlijke economie (met name in de Derde Wereld). De diensten en producten worden afgerekend in de complementaire geldeenheid "Noppes". De vereniging telt ongeveer 500 leden. Tot ongeveer 2002 stonden alle advertenties in het tweemaandelijkse verenigingsblad, de Noppeskrant, en werden de Noppes door middel van papieren cheques overgemaakt. Tegenwoordig zijn de advertenties uitsluitend online te bekijken door de leden en worden de 'noppesbetalingen' ook voor het overgrote deel digitaal verricht. Het kantoor is gehuisvest op de Marius van Bouwdijk Bastiaansestraat op het voormalige Wilhelmina Gasthuisterrein. De vereniging organiseert markten waar de leden hun goederen en diensten kunnen aanbieden. In het kantoor is een kleine expositieruimte voor beeldende kunst. Een andere grote LETS-kring is het Sterrenstelsel uit Utrecht en omgeving.
  9. Hoeveel LETS-groepen zijn er in Nederland? De schattingen liggen tussen 80 en 120 ruilkringen.
  10. Hoe wordt de administratie bijgehouden? Het ruilsysteem Cyclos dat door Strohalm is ontwikkeld is volledig als open source software beschikbaar onder een General Public License (GPL). Daardoor kan iedereen die dat wil de software gratis downloaden en gebruiken en er eventueel aanpassingen aan maken. Op http://project.cyclos.org/nl/home.html kun je verzoeken voor nieuwe functies indienen en vind je de technische specificaties en handleidingen bij Cyclos. Door de ontwikkeling van Cyclos is de administratieve last van een ruilsysteem flink afgenomen. Daardoor kan deze ruilkring nog jaren vooruit. Op dit moment hebben al ruim 20 ruilkringen uit binnen- en buitenland interesse getoond voor Cyclos. Er zijn nu plannen om Cyclos geschikt te maken als mobiele dienst voor bijvoorbeeld GSM’s. Contact: Stichting Strohalm, Rinke Hoekstra, http://www.strohalm.nl